27
Oct
2015

Juridische aspecten van Blockchain

In dit artikel zal worden ingegaan op de juridische aspecten van Blockchain, de technologie achter de Bitcoin.

Volgens Wikipedia is Blockchain een gedistribueerde database, die een groeiende lijst bijhoudt van data-items die gehard zijn tegen manipulatie en vervalsing. Er is geen externe instantie nodig die de betrouwbaarheid van de transacties garandeert, omdat het register geëncrypteerd is en zich bevindt op een globaal computernetwerk waar het constant wordt bijgewerkt. Door de combinatie van een gedecentraliseerde architectuur met encryptie en verificatie, coördineert de Blockchain de instemming van alle partijen.

In de praktijk wordt de Blockchain gebruikt voor een aantal functies, zoals identificatie, timestamping en value transfer. Het is bijvoorbeeld mogelijk om via de Blockchain bitcoins (cryptocurrency) te verzenden en te ontvangen.

Blockchain en auteursrechtelijke bescherming 

Bij bepaalde Blockchain toepassingen is het mogelijk dat er van een werk een digitale handtekening (hash) wordt gemaakt. Door de uniciteit van de hash van het werk is het mogelijk om achteraf te bewijzen dat dit werk op enig moment aanwezig was (timestamping) en door iemand is ge“hasht” (identificatie).

Als vervolgens in een werk bijvoorbeeld wordt aangegeven, dat een bepaalde vennootschap auteursrechthebbende is van dat werk, zou dit hem bewijsrechtelijk kunnen helpen, indien daar later onenigheid over zou komen.

Artikel 8 van de Auteurswet bepaalt, dat wanneer een vennootschap een werk openbaar maakt onder haar eigen (vennootschaps)naam, zonder dat daarbij de naam van de ontwikkelaar wordt vermeld, de vennootschap als maker wordt aangemerkt, tenzij bewezen kan worden dat die openbaarmaking onrechtmatig was. In eerste instantie gaat de Auteurswet er van uit, dat de maker van een werk auteursrechthebbende wordt aangemerkt, maar bij dit artikel wordt de bewijslast dus omgedraaid.

Juridisch gezien biedt de Blockchain hier dus vooral bewijsrechtelijk een toegevoegde waarde. Deze vorm van auteursrechtelijke bescherming is echter ook mogelijk via de IT-notaris. Bij de regeling van de IT-notaris wordt er een titelonderzoek gedaan naar de origine van de auteursrechten, wat nog meer rechtszekerheid biedt ook in het kader van de bewijslast. Daarnaast heeft de authentieke akte van de notaris dwingende bewijskracht, zie artikel 157 Wetboek van burgerlijke rechtsvordering:

1. Authentieke akten leveren tegen een ieder dwingend bewijs op van hetgeen de ambtenaar binnen de kring van zijn bevoegdheid omtrent zijn waarnemingen en verrichtingen heeft verklaard. 

2. Een authentieke of onderhandse akte levert ten aanzien van de verklaring van een partij omtrent hetgeen de akte bestemd is ten behoeve van de wederpartij te bewijzen, tussen partijen dwingend bewijs op van de waarheid van die verklaring, tenzij dit zou kunnen leiden tot een rechtsgevolg dat niet ter vrije bepaling van partijen staat. Onder partij wordt begrepen de rechtverkrijgende onder algemene of bijzondere titel.

Deze bewijskracht is tot op heden nog niet toegekend aan een technisch middel als de Blockchain; de Blockchain stelt zelf ook geen aktes op. Dit houdt in dat de auteursrechtelijke bescherming van bepaalde werken nog steeds beter via een IT-notaris kunnen worden geregeld, wanneer partijen echte rechtszekerheid wensen. Wel biedt de Blockchain op dit gebied meer zekerheid door de uniciteit van de hash, dan het creëren van auteursrechtelijke bescherming door bijvoorbeeld jezelf het werk te sturen in een envelop. Zie ook deze blog voor een vergelijking van registratiemethoden.

Middel Envelop i-Depot Blockchain IT-notaris
Datumregistratie ja ja ja ja
Fraudegevoelig ja nee nee nee
Depot nee ja i.o. ja
Titelonderzoek nee nee nee ja

Blockchain en continuïteit (escrow)

De Blockchain zou kunnen worden ingezet voor escrow (continuïteits) regelingen. Het depot-gedeelte van escrow is hierboven besproken. De tenuitvoerlegging van een escrow regeling is echter ook via Blockchain mogelijk. Er is software, die het mogelijk maakt om afspraken uit contracten automatisch uit te voeren door middel van de Blockchain technologie, zogenaamde smart contracts. Feitelijk zou dit kunnen betekenen, dat de continuïteit voor deelnemers van een escrowregeling automatisch wordt geregeld, als één van de vooraf bepaalde afgiftevoorwaarde zich voordoet. Bijvoorbeeld het automatisch doorbetalen van een externe hostingpartij, wanneer een softwareleverancier failliet gaat. De onderliggende escrowregeling zal dan wel een deugdelijke regeling moeten zijn om bijvoorbeeld niet te maken te krijgen met een curator.

Conclusie

Het is momenteel niet in te schatten, welke juridische waarde een rechter toe zal kennen aan de Blockchain. Momenteel wordt er van uit gegaan, dat er heel veel rekenkracht nodig is om de Blockchain technologie te hacken, maar de ontwikkelingen op het gebied van rekenkracht gaan zo snel, dat het niet uit te sluiten is, dat ook deze technologie op termijn kwetsbaar wordt. Wanneer een rechter in de toekomst zou beoordelen, dat de onderliggende technologie niet veilig genoeg zou zijn, zal de rechtsgeldigheid van de eerder genoemde auteursrechtelijke “registratie” en de smart contracts in het geding komen.